Dossiers

Commissie auteursrecht - Advies aan de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de gevolgen van het arrest ONB voor het Nederlandse systeem van fictief makerschap

De commissie auteursrecht heeft de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid geadviseerd over de gevolgen van het arrest ONB [IEF 22588] voor het Nederlandse stelsel van fictief makerschap in artikel 7 en 8 Auteurswet. In dat arrest oordeelde het Hof van Justitie dat een wettelijke regeling die voorziet in een automatische overgang van uitsluitende rechten zonder voorafgaande toestemming van de rechthebbenden in strijd kan zijn met het Unierecht. De Commissie wijst erop dat uit de rechtspraak van het Hof volgt dat het begrip “auteur” een autonoom Unierechtelijk begrip is, dat in beginsel ziet op de natuurlijke persoon die het werk heeft gecreëerd. Tegen die achtergrond acht de Commissie het aannemelijk dat het Unierecht weinig ruimte laat voor nationale regelingen die een ander, met name een rechtspersoon, als maker aanwijzen en het auteursrecht oorspronkelijk bij die ander laten ontstaan.

HvJ EU 15 januari 2026, IEF 23236; IT 5088; ECLI:EU:C:2026:13 (bluechip tegen ZPÜ). De zaak gaat over de reikwijdte van de privékopie-exceptie (art. 5(2)(b) Richtlijn 2001/29) en de financiering van de daarbij behorende billijke compensatie. In Duitsland vorderde de collectieve beheersorganisatie ZPÜ van bluechip (producent/importeur/handelaar van pc’s, notebooks en workstations met ingebouwde harde schijf) betaling van een opslagmediaheffing over 2014–2017. De Duitse rechter paste een weerlegbaar vermoeden toe dat ook opslagmedia die aan commerciële eindafnemers (natuurlijke personen en rechtspersonen die voor zakelijke/professionele doeleinden inkopen) worden verkocht, (mede) worden gebruikt voor privékopieën door natuurlijke personen, zodat de heffing verschuldigd is tenzij de verkoper het tegendeel bewijst. De Bundesgerichtshof vroeg of een nationale regeling die de heffingsplicht bij deze marktpartijen legt en uitgaat van zo’n vermoeden, verenigbaar is met art. 5(2)(b) Richtlijn 2001/29.

SEDLIK V. VON DRACHENBERG, ET AL., No. 24-3367 (9th Cir. 2026)

Feiten en procesverloop

In Sedlik v. Von Drachenberg heeft het U.S. Court of Appeals for the Ninth Circuit zich uitgesproken over de vraag of een fotorealistische tatoeage, die aantoonbaar is gebaseerd op een auteursrechtelijk beschermde foto, kan worden aangemerkt als auteursrechtinbreuk. Het hof bevestigde het oordeel van de jury dat daarvan geen sprake was. Hoewel deze uitkomst past binnen de bestaande rechtspraak van het circuit, verdient de uitspraak bijzondere aandacht vanwege de afzonderlijke concurring opinions, waarin fundamentele kritiek wordt geuit op het gehanteerde toetsingskader voor substantiële overeenstemming. De zaak illustreert daarmee niet alleen de reikwijdte van auteursrechtelijke bescherming bij werken in verschillende media, maar ook de spanningen binnen de huidige doctrine.

Hof Den Haag 20 januari 2025, IEF 23235; ECLI:NL:GHDHA:2026:25 ([appellant 1] c.s. tegen [geïntimeerde 1] c.s.). Het geschil tussen partijen vindt zijn oorsprong in de beëindiging van de samenwerking rond de DJ-act Dash Berlin. De act was opgericht door [geïntimeerden 1 t/m 4], waarbij [appellant 1] als uitvoerend DJ optrad. In 2019 sloten partijen een vaststellingsovereenkomst (VSO) ter beëindiging van hun geschillen. Deze VSO voorzag erin dat [appellant 1] c.s. de act mocht voortzetten tegen betaling van een licentievergoeding, terwijl de bijbehorende activa (o.a. merk- en handelsnaamrechten) aan hem werden overgedragen. De VSO bevatte tevens een terugleverregeling voor het geval de licentievergoedingen niet (tijdig) zouden worden betaald. Daarnaast maakten partijen in artikel 21 VSO afspraken over de afwikkeling van Amerikaanse fiscale aangelegenheden tot mei 2018. In 2020 ontstond discussie over een aanzienlijke Amerikaanse belastingaanslag over 2017. [appellant 1] c.s. stelde zich op het standpunt dat deze aanslag op grond van artikel 21 VSO door [geïntimeerde 1] c.s. moest worden betaald en schortte de betaling van de licentievergoeding op. [geïntimeerde 1] c.s. betwistte dit en startte een kort geding, waarin onder meer teruglevering van de Dash Berlin-activa, een verbod op gebruik van de merken en betaling van achterstallige licentievergoedingen werd gevorderd. De voorzieningenrechter wees deze vorderingen grotendeels toe en verwierp het beroep op opschorting. [appellant 1] c.s. stelde hoger beroep in.

Volgende week, op donderdag 29 januari, organiseert deLex Media het IE-diner 2026 in de kapel van Hotel Arena in Amsterdam. Een vaste afspraak op de IE-kalender voor wie het jaar zowel inhoudelijk als persoonlijk wil beginnen.

Ook dit jaar begeleidt Prof. mr. Bernt Hugenholtz de avond als ceremoniemeester. Tijdens een driegangendiner spreken drie experts over actuele thema’s binnen IE. Inmiddels zijn alle namen bekend:

• Rian Kalden – rechter bij het Hof van Beroep van het Unified Patent Court (UPC) en voorzitter van het tweede panel
• Sophie van Loon – partner IE & Media bij Kennedy Van der Laan en redacteur van het tijdschrift Auteursrecht
• Alexander Tsoutsanis – legal director bij DLA Piper en redacteur van Berichten Industriële Eigendom (BIE)

De ontvangst begint om 18.00 uur, waarbij IE-expert Thomas Jonker (AI-Forum) u zal begeleiden op de piano. Tijdens het diner is er volop gelegenheid om bij te praten met collega’s uit het vakgebied en nieuwe namen te leren kennen. 

Aanmelden is nog enkele dagen mogelijk. Vanwege de capaciteit van Hotel Arena is het aantal plaatsen beperkt. 

Gerecht EU 14 januari 2026, IEF 23232; IEFbe4093; ECLI:EU:T:2026:6 (Lego A/S tegen EUIPO en Guangdong Qman Toys Industry Co. Ltd). Het Gerecht (Tweede kamer) verwerpt het beroep van Lego A/S tegen de beslissing van de Kamer van Beroep van EUIPO om een ingeschreven Uniemodel voor een bouwblokje uit een speelgoedbouwsysteem nietig te verklaren wegens ontbreken van eigen karakter (art. 6 jo. art. 25(1)(b) Vo 6/2002). De nietigheidsaanvraag was ingediend door Guangdong Qman Toys en gebaseerd op een ouder model dat via de website brickset.com openbaar was gemaakt (onderdeel nr. 61252). EUIPO en de Kamer van Beroep vonden dat het betwiste model bij de geïnformeerde gebruiker geen andere algemene indruk wekte dan het oudere model, omdat de hoofdkenmerken samenvielen (o.m. een plaat met cilindrische stud(s) bovenop, gladde oppervlakken en een halvemaanvormige klem centraal in een eindwand). LEGO stelde in beroep dat de verschillen, onder meer rechthoekig (betwist model) versus vierkant (ouder model), een extra stud en verschillen aan de onderzijde, te weinig gewicht hadden gekregen.

Hof Den Haag 20 januari 2026, IEF 23234; ECLI:NL:GHDHA:2026:55 ([appellant ] c.s. tegen BMW). Het hof beslist in hoger beroep in een opheffingskortgeding dat het door BMW gelegde conservatoire beslag tot afgifte op BMW-voertuigen afkomstig van de Fremantle Highway niet wordt opgeheven. De appellanten hadden 260 voertuigen gekocht; BMW had beslag gelegd op 253 voertuigen (246 bij Womy en 7 bij 3B Exclusief). Het hof stelt voorop dat in kort geding moet worden afgestemd op een bodemuitspraak over hetzelfde geschilpunt tussen dezelfde partijen, behoudens kennelijke misslag of zodanig gewijzigde omstandigheden dat de bodemrechter anders zou hebben beslist. Dat afstemmen is hier leidend, omdat de rechtbank in de bodemprocedure op 30 juli 2025 [IEF 22842] reeds (samengevat) voor recht heeft verklaard dat (de meeste) appellanten inbreuk maakten op BMW’s Unie-merken en -modellen door het aanbieden/verhandelen/voorraad houden/in- of uitvoeren van de voertuigen, met een inbreukverbod, opgave, recall en een bevel tot afgifte ter vernietiging (niet uitvoerbaar bij voorraad), terwijl één vennootschap ([appellant 3]) van die bevelen werd uitgezonderd omdat zij niet betrokken werd geacht. Tegen deze achtergrond bekrachtigt het hof in de kern het eerdere kortgedingvonnis van 15 juli 2024 [IEF 22134] waarin de vorderingen tot opheffing van het beslag waren afgewezen en in reconventie een verbod/opgave/recall was toegewezen.

Rb. Gelderland 14 januari 2026, IEF 23230; ECLI:NL:RBGEL:2026:178 (ANP tegen [gedaagde in conv]). De Rechtbank Gelderland oordeelt dat ANP niet heeft aangetoond dat op de betrokken persfoto auteursrecht rust. ANP had gesteld dat een ondernemer inbreuk had gemaakt door een foto op haar website te plaatsen zonder naams- en bronvermelding en vorderde schadevergoeding wegens gederfde licentie-inkomsten en bijkomende schade. De kantonrechter stelt vast dat ANP op grond van een licentieovereenkomst bevoegd is om zelfstandig op te treden, maar overweegt dat voor auteursrechtelijke bescherming vereist is dat sprake is van een werk met een eigen oorspronkelijk karakter en het persoonlijk stempel van de maker (art. 1 en 10 Aw). ANP heeft echter onvoldoende concreet toegelicht welke creatieve keuzes de fotograaf heeft gemaakt en waarom de foto aan deze criteria voldoet, terwijl door de wederpartij vergelijkbare foto’s van hetzelfde nieuwsfeit zijn overgelegd en is aangevoerd dat de foto eerder zonder bronvermelding online heeft gestaan.

Rb. Rotterdam 31 december 2025, IEF 23229; IT 5082; ECLI:NL:RBROT:2025:15317 ([eisers] tegen [gedaagde]). De zaak betreft een kort geding tussen een influencer en partner enerzijds en de beheerder van een juicekanaal anderzijds. [eisers] vorderen dat berichten van het juicekanaal worden verwijderd, verwijderd gehouden en dat een rectificatie op het juicekanaal wordt geplaatst. De berichten bevatten vermeende misstanden in de beautysalons van [eiser 1], een verjaardagsfeest in attractiepark DippieDoe en de professionele achtergrond van [eiser 2]. [eiser 1] reageert op zijn eigen kanalen met berichten waarin hij suggereert dat [gedaagde] achter ernstige bedreigingen, vernielingen en het “kapotmaken” van de eerste verjaardag van zijn kind zit, en hij kondigt een eigen onderzoek en “ontmaskering” aan. In conventie vorderen [eisers] op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) en een inbreuk op hun recht op eer en goede naam en privacy (artikel 8 EVRM) onder meer dat de berichten worden verwijderd en verwijderd gehouden, dat het juicekanaal zich onthoudt van soortgelijke uitingen, dat een uitgebreide rectificatie wordt geplaatst op alle socialmediakanalen van het juicekanaal en dat de namen en adressen van de bronnen die uitlatingen over [eiser 2] hebben gedaan worden verstrekt, alles op straffe van dwangsommen. In reconventie vordert [gedaagde], ook onder beroep op onrechtmatige daad en bescherming van zijn eer en goede naam, dat [eiser 1] en [eiser 2] hun uitingen over hem verwijderen en verwijderd houden, dat zij zich onthouden van nieuwe onnodig grievende uitlatingen, dat zij een rectificatie plaatsen op hun eigen socialmediakanalen en dat zij tot de proceskosten worden veroordeeld.

Rb. Gelderland 23 december 2025, IEF 23233; IT 5085; ECLI:NL:RBGEL:2025:11614 (de Stichting tegen [gedaagde]). In dit kort geding (verstek) vorderde Stichting Driegasthuizengroep (zorginstelling in de regio Arnhem) maatregelen tegen een familielid van bewoners, dat via diverse socialmediakanalen veelvuldig berichten, foto’s en video’s plaatste over vermeende misstanden in de ouderenzorg, waarbij hij (ook met naam/beeld) medewerkers en bestuurders van de Stichting en een zorglocatie betrok en derden opriep tot actie. De voorzieningenrechter past het klassieke afwegingskader toe bij de botsing tussen vrijheid van meningsuiting (art. 7 Gw en art. 10 EVRM) en het recht op bescherming van eer, goede naam en privacy (art. 10 Gw en art. 8 EVRM). Gelet op de aard en toon van de uitingen (ernstige beschuldigingen/verdachtmakingen, beledigingen, intimiderende en opruiende passages en het delen/vragen van persoonsgegevens), en de impact op betrokkenen en de zorgverlening, oordeelt de voorzieningenrechter dat de uitingen onrechtmatig zijn en dat de grenzen van art. 10 lid 2 EVRM ruimschoots zijn overschreden; het gaat niet om “gewone” kritiek of zorguitingen.