Dossiers

De afgelopen tijd was in het nieuws dat AI agents kunnen 'samenzweren' tegen hun makers. Vooral nu steeds vaker gebruik wordt gemaakt van AI agents is het van belang om de risico's hiervan te onderzoeken. Tijdens het Nationaal AI & Data congres gaan we in op hoe die AI agents overeenkomsten kunnen sluiten en wat er gebeurt als ze iets doen dat de gebruiker ervan niet wilde. Tycho de Graaf (Universiteit Leiden) bespreekt de laatste ontwikkelingen.

Tijdens het congres zijn ook Menno Weij, Astrid Sixma, Eliëtte Vaal, Ot van Daalen, Elgar Weijtmans, Marc Boom en Peter Backx aanwezig. 

Tijdens het Benelux Merkencongres op donderdag 29 oktober gaan Marjolein Bronneman (BOIP) en Jorn Torenbosch (Klos, UU) met elkaar en de zaal in discussie over de bewijslastverdeling bij sub a-inbreuken. Ze bespreken hoe de bepaling in het BVIE, de merkenrichtlijn en de merkenverordening zich verhoudt tot art. 16 TRIPs. Ook gaan ze in op de afbreuk van merkfuncties: om welke functies gaat het precies en wie draagt de bewijslast? Ook bespreken ze kritisch welke situaties het Hof van Justitie onder deze bepaling brengt. 

Ze geven beide een korte introductie over hun standpunt en gaan vervolgens met elkaar (en de zaal) in debat. 

Tijdens het Benelux Merkencongres spreken ook Tobias Cohen Jehoram, Martin Senftleben, Luminita Olteanu, Christiaan Alberdingk Thijm en Henry Robben. Er zijn nog enkele plekken beschikbaar, dus wacht niet te lang met uw aanmelding. 

HvJ EU 22 oktober 2026, IEF 23954; IEFbe 4363; ECLI:EU:C:2026:892; C-840/24 (VG Wort/TL). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat collectieve beheersorganisaties (CBO's) inkomsten uit auteursrechten mogen gebruiken voor de financiering van sociale, culturele en educatieve voorzieningen, mits deze uitsluitend ten goede komen aan rechthebbenden. Voor niet-verdeelbare bedragen geldt een uitzondering: deze mogen onder bepaalde voorwaarden ook worden ingezet ten behoeve van personen die geen rechthebbenden zijn. De zaak draait om de Duitse collectieve beheersorganisatie VG Wort, die een deel van de geïnde auteursrechtelijke vergoedingen, waaronder thuiskopie- en uitleenvergoedingen, gebruikte voor de financiering van het Förderungsfonds Wissenschaft (FFW). Dit fonds ondersteunt wetenschap en onderzoek, onder meer door bij te dragen aan de publicatie van wetenschappelijke werken. Twee auteurs maakten bezwaar tegen deze financiering, omdat de middelen ook ten goede konden komen aan personen die geen auteursrechthebbenden waren. Het Bundesgerichtshof stelde prejudiciële vragen over de verenigbaarheid van deze financiering met Richtlijn 2014/26/EU betreffende het collectieve beheer van auteursrechten en naburige rechten.

Het Hof overweegt dat artikel 12 lid 4 van Richtlijn 2014/26/EU weliswaar toestaat dat CBO's inhoudingen op rechteninkomsten verrichten voor sociale, culturele en educatieve doeleinden, maar dat de daarmee gefinancierde voorzieningen uitsluitend aan rechthebbenden ten goede mogen komen. Een andere uitleg zou ertoe leiden dat rechthebbenden een deel van de inkomsten wordt onthouden waarop zij aanspraak hebben. Daarbij verwijst het Hof naar zijn eerdere rechtspraak over de thuiskopievergoeding en de vergoeding voor openbare uitlening, waaruit volgt dat deze vergoedingen volledig, rechtstreeks of indirect, aan rechthebbenden ten goede moeten komen. Voor zogenoemde *niet-verdeelbare bedragen* ligt dit anders. Dit zijn inkomsten die, ondanks de nodige inspanningen van de CBO om de rechthebbenden te identificeren en te lokaliseren, niet binnen drie jaar na afloop van het betreffende boekjaar kunnen worden verdeeld. Het Hof oordeelt dat deze bedragen ook mogen worden gebruikt voor voorzieningen ten behoeve van niet-rechthebbenden, mits de algemene ledenvergadering van de CBO hiermee heeft ingestemd en de betrokken lidstaat dit gebruik niet heeft beperkt. Tot slot verduidelijkt het Hof dat rechthebbenden geen actueel recht op vergoeding hoeven te hebben om voor de uit inhoudingen gefinancierde voorzieningen in aanmerking te komen. Evenmin is een rechtstreekse beheersovereenkomst met de CBO vereist, zolang het beheer van hun rechten direct of indirect binnen het werkterrein van de betrokken organisatie valt.

Rb. Den Haag 20 oktober 2026, IEF 23953; ECLI:NL:RBDHA:2026:30325 ([eiser] tegen [gedaagde]). In dit kort geding oordeelt de voorzieningenrechter over uitlatingen die een lokale politicus heeft gedaan over de ondernemer die een voormalige attractiepark heeft overgenomen. De politicus deed in een radio-interview (Rijnmond) en later een YouTube-interview (Pretparkuur) beschuldigingen dat de ondernemer een "spijkerharde speculant" zou zijn die het publiek misleidt en er puur op uit is om na de erfpachtperiode in 2030 peperdure woningen te bouwen, in plaats van het park voor kinderen te behouden. Daarnaast beschuldigde de politicus de ondernemer ervan dat hij twee lokale politieke partijen (Partij voor de Dieren en CDA) zou hebben omgekocht door elk een ton te doneren. De ondernemer vordert in kort geding rectificatie en een verbod. De politicus voert onder meer verweer dat de rechtbank onbevoegd zou zijn en dat sprake is van een SLAPP-vordering (Strategic Lawsuit Against Public Participation).

Rb. Den Haag 5 oktober 2026, IEF 23952; ECLI:NL:RBDHA:2026:30464 ([Partij A] tegen [Partij B]). In deze zaak oordeelt de kantonrechter over een geschil tussen een tandarts ([partij A]) en een tandartsenpraktijk ([partij B]). Nadat de samenwerking abrupt werd beëindigd, vordert de tandarts betaling van openstaande declaraties na een gecorrigeerde herberekening. De praktijk betwist de vordering deels en stelt in reconventie een schadevergoeding van ruim € 44.000 te vorderen vanwege wanprestatie en onrechtmatig handelen.

Hof Amsterdam 13 oktober 2026, IEF 23951; ECLI:NL:GHAMS:2026:3006 (Disney tegen [geïntimeerde 2] / [geïntimeerde 1]). In deze zaak beslist het hof op het verzoek van Disney om op grond van artikel 843a (oud) Rv inzage te krijgen in licentieovereenkomsten en tariefgegevens van Buma/Stemra. Disney heeft deze gegevens opgevraagd ten aanzien van andere aanbieders van *subscription video on demand* (SVOD) op de Nederlandse markt om te kunnen controleren of Buma/Stemra bij het bepalen van de licentietarieven voor muziekauteursrechten de gelijkebehandelingsplicht van artikel 21 van de Wet toezicht en geschillenbeslechting collectieve beheersorganisaties (WTCBO) heeft nageleefd. In eerdere tussenbeschikkingen had het hof al geoordeeld dat het verzoek van Disney voor een klein deel toewijsbaar is [IEF 23678]. Disney heeft namelijk een rechtmatig belang bij kennisname van de gehanteerde criteria, factoren en omstandigheden bij het bepalen van de tarieven, evenals de redenen voor eventuele kortingen of afslagen. Disney heeft echter geen recht op inzicht in concrete tarieven of de specifieke voorwaarden per individuele concurrent. In de onderhavige beschikking maakt het hof de groep vergelijkbare marktpartijen concreet en stelt het de exacte wijze van inzage vast. Disney stelde dat de inzage betrekking zou moeten hebben op zeventien SVOD-aanbieders. Het hof oordeelt echter dat de relevante groep aanbieders voldoende homogeen moet zijn. Partijen die SVOD-diensten uitsluitend aanbieden als onderdeel van een breder pakket (zoals in combinatie met lineaire televisie of shopping-diensten) zijn onvoldoende vergelijkbaar met zuivere SVOD-diensten zoals Disney+. Na uitsluiting van deze vijf zogeheten bundelaanbieders resteert een groep van elf relevante SVOD-aanbieders waarop het bevel betrekking heeft. Gegevens over lopende onderhandelingen en aanbieders die geen licentieovereenkomst hadden op of na 1 december 2018 vallen buiten de reikwijdte van de inzage.

Rb. Amsterdam 20 oktober 2025, IEF 23941; IT 5611; ECLI:NL:RBAMS:2025:11555 ([eiser] tegen De Telegraaf). De Telegraaf publiceert een artikel over een man waarin onder meer wordt gesteld dat hij langdurig een kat-en-muisspel met politie en justitie heeft gespeeld, over veel geld beschikt, slim en manipulatief is en contacten op hoog niveau heeft op Malta. De man stelt dat de publicatie meerdere feitelijke onjuistheden bevat, subjectief en suggestief is en in strijd is met de onschuldpresumptie. Volgens hem heeft het artikel bovendien mede geleid tot zijn plaatsing op een Afdeling Intensief Toezicht (AIT) en op de lijst van gedetineerden met een vlucht- of maatschappelijk risico (GVM-lijst), met de status 'hoog'. Hij vordert primair verwijdering van de publicatie en subsidiair rectificatie, op straffe van een dwangsom. Daarnaast vordert hij een verklaring voor recht dat De Telegraaf onrechtmatig jegens hem heeft gehandeld. De Telegraaf voert verweer en stelt onder meer dat zij zonder voorafgaande waarschuwing is gedagvaard.

Christiaan Alberdingk Thijm (bureau Brandeis) bespreekt hoe de aansprakelijkheid van platforms zich ontwikkelt tijdens het Benelux Merkencongres op donderdag 29 oktober. Daarbij komt in het bijzonder de auteursrechtelijke context aanbod.

Artikel 17 DSM-richtlijn heeft het traditionele systeem voor bepaalde platforms ingrijpend veranderd. Dit artikel roept een aansprakelijkheid voor aanbieders van een onlinedienst voor het delen van content, denk daarbij aan platforms als Youtube en Facebook. Ze kunnen aansprakelijk zijn bij schending van auteursrechten van hun gebruikers, ook wel uploaders van content. Welke verantwoordelijkheden rusten sindsdien op platforms en hoe gaat de industrie daar in de praktijk mee om? De bijdrage biedt een genuanceerde blik op deze ontwikkeling en op de verhouding tussen platformverantwoordelijkheid, auteursrecht en fundamentele rechten.

Tijdens het Benelux Merkencongres spreken ook Tobias Cohen Jehoram, Martin Senftleben, Luminita Olteanu, Marjolein Bronneman, Jorn Torenbosch en Henry Robben. Er zijn nog enkele plekken beschikbaar, dus wacht niet te lang met uw aanmelding. 

Rb. Midden-Nederland 30 september 2026, IEF 23940; IT 5610; ECLI:NL:RBMNE:2026:6971 ([eiser] tegen [gedaagden]). Twee personen plaatsen op 12 juni 2025 een bericht op Facebook waarin zij een man beschuldigen van het herhaaldelijk verkrachten van een destijds negenjarig meisje. Het bericht wordt geplaatst op een persoonlijke Facebookpagina en in een openbare Facebookgroep. Hoewel de man niet bij naam wordt genoemd, is de beschuldiging door de specifieke combinatie van genoemde verenigingen tot hem herleidbaar. De man ontkent de beschuldiging en stelt dat het bericht zijn eer en goede naam aantast. In juli 2026 volgen twee nieuwe publicaties: een Facebookbericht over de aangifte van de dochter van gedaagden wegens seksueel misbruik in haar jeugd en een gedicht op een persoonlijke website. De man vordert verwijdering van de berichten, rectificatie, een verbod op toekomstige soortgelijke uitlatingen en een voorschot van € 3.000 op immateriële schadevergoeding. Ongeveer een week voor de mondelinge behandeling verwijderen gedaagden het oorspronkelijke Facebookbericht en plaatsen zij een rectificatie op de persoonlijke Facebookpagina van een van hen.

Luminita Olteanu (Universiteit Warwick) spreekt op het Benelux Merkencongres op donderdag 29 oktober. Daar gaat ze in op het arrest IKEA / Vlaams Belang en bespreekt ze de vrijheid van meningsuiting vs de geldige reden. 

Tijdens het Benelux Merkencongres spreken ook Tobias Cohen Jehoram, Martin Senftleben, Marjolein Bronneman, Jorn Torenbosch, Christiaan Alberdingk Thijm en Henry Robben. Er zijn nog enkele plekken beschikbaar, dus wacht niet te lang met uw aanmelding.