Auteursrechtdebat  

Foto: Creative Commons CC-BY Giorgos Gripeos Door de redactie: Inmiddels is het meer dan een jaar geleden dat de Europese Commissie haar teleurstellende voorstel voor een gedeeltelijke modernisering van het Europese auteursrecht gepresenteerd heeft [Kennisland]. Nu de discussies een beslissende fase ingaan (het Europese Parlement stemt naar verwachting in november over het voorstel), is het tijd om een tussenstand op te maken. Waar staan we ten opzichte van een jaar geleden? Hoe groot is de kans dat het ons lukt om de meest problematische aspecten van het voorstel onschadelijk te maken? En zijn er nog kansen om de positieve aspecten van het voorstel te versterken? [Paul Keller - opinie]

Remco Bakker [IEF 16721] neemt het op voor de generatie die tot op heden is opgegroeid met de mogelijkheid alles wat het hart begeert gratis van The Pirate Bay te kunnen downloaden en dat graag zo wil houden. Handhaving is overbodig en ongewenst want niet effectief. Ik breng graag met een focus op handhaving kort een niet uitputtend aantal nuanceringen aan op het relaas dat helaas een aantal hardnekkige misvattingen over handhaving van auteursrechten op internet bevat.

Effectiviteit handhaving
De auteur somt redenen op waarom volgens hem aan de effectiviteit van blokkeringsmaatregelen moet worden getwijfeld. Al deze argumenten worden in de genoemde uitspraak uit oktober 2014 door Justice Arnold al gemotiveerd weersproken, waarna de High Court [BAILII] tot de conclusie komt dat blokkeren wel effectief is. Zonder nadere motivering dragen de argumenten dus niet een tegenovergestelde conclusie.

In de jaren ‘90 was het internet nog in hoge mate ongereguleerd en was er veel onduidelijkheid over de verdere gevolgen die het zou hebben voor onze samenleving. Met name bij jongeren ontstonden er nieuwe visies over het delen van kennis en informatie. Door de introductie van het peer-2-peernetwerk is zelfs een hele generatie opgegroeid met de gedachte dat werken van letterkunde, wetenschap en kunst, vrij, openbaar en mondiaal gedeeld kunnen worden via het internet. Deze vrijheid om te delen wordt echter in toenemende mate beperkt door de handhaving van nationale licenties, regelgeving en commerciële belangen, wat in de praktijk vooral geleid heeft tot de fragmentatie van het internet; een technologie die ontwikkeld is om ons allen juist met elkaar in contact te brengen. Uiteraard dient een werk het (intellectuele) eigendom te zijn van de maker, alleen kan men zich afvragen of het huidige intellectuele eigendomsrecht daadwerkelijk dit effect heeft. Het zijn hoofdzakelijk de tussenpersonen, zoals platenmaatschappijen, uitgevers en distributeurs, die profiteren van handhaving en bang zijn voor het internet.

Vind alle films en series veilig en snel. Op zoek naar een film of serie? Weten waar je hem kunt vinden? In de bioscoop, on demand, op DVD/BluRay en op TV. Het hele aanbod vind je via Film.nl.

Dit citaat is afkomstig van de homepage van film.nl. Maar wat betekent dit nu precies? In deze bijdrage komen de werking en bruikbaarheid van film.nl aan de orde. Verder probeer ik voorzichtig de vraag te beantwoorden in hoeverre film.nl bijdraagt aan de doelstelling om meer legaal aanbod onder de aandacht te brengen van de consument.

Doorgeefcolumn. Een auteur heeft het recht zich te verzetten tegen elke wijziging van zijn werk, ‘tenzij deze wijziging van zodanige aard is, dat het verzet zou zijn in strijd met de redelijkheid’. Hij heeft echter altijd ‘het recht zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk, welke nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer of de naam van de maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid’. Deze rechten liggen vast in artikel 25 lid 1 sub c en d Auteurswet en worden ook wel aangeduid als het ‘droit au respect’.

In 2004 besliste de Hoge Raad dat volledige afbraak van een gebouw in beginsel geen aantasting is van het werk. De eigenaar van het gebouw moet bij de sloop echter wel zorgvuldig te werk gaan, anders kan er sprake zijn van misbruik van bevoegdheid in de zin van artikel 3:13 BW.

Deze doorgeefcolum wordt doorgegeven aan Dirk Visser. In het kort geding over de verbouwing van Naturalis stonden niet alleen het museum en de architect, maar ook de economische logica van het auteursrecht en de persoonlijkheidsrechten van auteurs lijnrecht tegenover elkaar.

Wat was er aan de hand? Het Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, in 1998 ontworpen door architect Fons Verheijen, was niet geschikt voor de grote bezoekersaantallen van de laatste jaren en dreigde zo aan zijn eigen succes ten onder te gaan. Naturalis organiseerde in 2013 een Europese aanbesteding voor een grootscheepse verbouwing. Ook Verheijen tekende in maar verloor: de klus ging naar Neutelings Riedijk Architecten. Verheijen verzette zich tegen de verbouwingsplannen met een beroep op zijn persoonlijkheidsrechten. Op 25 januari oordeelde de rechtbank Den Haag in een tussenvonnis dat de verbouwing inderdaad een inbreuk op het auteursrecht van de architect op zou leveren. Op 7 maart zette het de bouw stop tot in mei uitspraak zou komen in de bodemprocedure. Op televisie sprak Verheijen over een ‘liefdeloze verminking’ van zijn werk dat toch voor een architect als een ‘kind’ was. Met de woordkeuze ‘verminking’ sloot hij handig aan bij de verwoording van de persoonlijkheidsrechten in Artikel 25 lid 1 Aw.

De Richtlijn Auteursrechten in de Digital Single Market beoogt het evenwicht tussen burgers, journalisten, nieuwsuitgevers, adverteerders en de onlineplatforms waarop zij samenkomen te verbeteren. Het uitgeversrecht (artikel 11 van het voorstel) biedt nieuwsuitgevers meer economische zekerheid en juridische duidelijkheid dan het auteursrecht op dit moment doet. Het helpt hen overeenkomsten met derden te sluiten over digitaal hergebruik van hun nieuwsberichten.

Uitgeversrecht binnen de Digital Single Market strategie
De Digital Single Market strategie, die de Europese Commissie op 6 mei 2015 aankondigde, beoogt onder meer toegang tot digitale goederen en diensten te verbeteren en beter functionerende regels voor onlineplatforms te creëren. Volgens de Commissie behoren digitale werken tot de voornaamste motoren voor de groei van de digitale economie, maar is de dominante onderhandelingspositie van onlineplatforms problematisch. De Commissie zegt te kijken naar maatregelen om het systeem van eerlijke vergoedingen te verbeteren zodat er ook in de toekomst nog digitale werken tot stand blijven komen.

Rechtszaken voeren kunnen IE’ers als de beste. Maar schrijven daar hebben ze ook wel een handje van. Daarom wil Auteursrechtdebat een nieuwe rubriek introduceren die te vinden zal zijn in de dossiers van Auteursrechtdebat: de Doorgeefcolumn. Hier kunt u in een kort, snel en overtuigend stukje proza uw mening verkondigen over een actualiteit, rechtszaak of artikel binnen het auteursrecht. Dit stukje proza van – laten we zeggen 300 woorden – dient te eindigen met een vraag die u wilt voorleggen aan iemand anders waarmee u zo de column als het ware doorgeeft. Het kan dus voorkomen dat u binnenkort misschien wel degene bent aan wie gevraagd wordt de handschoen op te nemen. Een gevaarlijke opgave die overigens niet iedereen durft te ondernemen. Persoonlijke kwesties kunnen immers hoog oplopen, illustreert de zaak tussen museum Naturalis en de architect Verheijen ons maar weer.

Als vervolg op The Pirate Bay (TPB) kroniek heeft A-G Szpunar zich recentelijk uitgesproken over de navolgende aan het Hof van Justitie gestelde prejudiciële vragen. Vormen de activiteiten van TPB een mededeling aan het publiek en, zo niet, kan een internetprovider worden verplicht deze website te blokkeren? Beide vragen beantwoordt de A-G bevestigend. Hoewel zijn conclusie in het licht van de illegaliteit van TPB terecht lijkt, zal deze beoordeling naar mijn mening op langere termijn onvoldoende zekerheid bieden. Zowel over “mededeling aan het publiek” als over het opleggen van blokkeringsmaatregelen worden voor de zoveelste keer vragen voorgelegd aan het Hof. Toch lijkt de beoordeling door de A-G geen soelaas te bieden voor de nood aan duidelijkheid die in deze context heerst.

Onlangs was het weer zover: een grote groep auteursrechtexperts kwam tijdens de VvA- vergadering1 bijeen aan het ’t IJ om te discussiëren over het voorstel van de Europese Commissie inzake de introductie van een extended collective licensing regeling (ECL) in Nederland. Speciaal voor deze gelegenheid was professor Jens Schovsbo (Universiteit Kopenhagen) overgevlogen uit Denemarken om ons eens haarfijn uit te leggen waarom de Deense ECL-regeling zo fantastisch is vergeleken met andere landen in de EU, alhoewel ook op het Deense model nog wel genoeg viel af te dingen volgens Jens Schovsbo.2 Dus of de implementatie van een ECL-regeling zoals voorgesteld in de DSM-Richtlijn3 in Nederland het verlossende antwoord gaat zijn op al onze vragen, daar valt over te twisten, nu – hoe kan het ook anders – Denemarken het beste ECL-systeem ever heeft en er maar één de beste kan zijn. De ECL-systemen in onze buurlanden Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk doen het in ieder geval niet erg goed, aldus dr. Lucie Guibault (UvA). Paul Keller (Kennisland/ Europeana) kon dat beamen: in Duitsland zouden wel liefst 22 bibliotheken gebruikmaken van een ECL-regeling. En als je bedenkt dat Duitsland best groot is (en met name Paul Keller kan dit weten), dan is duidelijk dat 22 bibliotheken slechts een fractie vormen van alle bibliotheken in Duitsland. Goed nieuws dus voor de erfgoedinstellingen dat maatregelen om de licentieverlening te verbeteren en een ruimere toegang tot beschermde werken mogelijk te maken in aantocht zijn.