Modelrechtelijke beschermingsomvang QiO Compact-fiets beperkt door vormgevingserfgoed

Rb. Den Haag 3 september 2026, IEF 23807; 707086 / KG ZA 26-648 (Hartje tegen Tenways). In deze zaak tussen Hermann Hartje KG en Tenways Technovation Europe B.V. staat de vraag centraal of de elektrische fiets AGO Compact Performance van Tenways inbreuk maakt op het model- en auteursrecht van Hartje met betrekking tot de QiO Compact bike. Hartje is houdster van een internationaal model met gelding in de EU voor het frame van de QiO Compact en stelt dat Tenways verschillende kenmerkende vormgevingselementen daarvan heeft overgenomen. Tenways betwist de inbreuk en voert aan dat het model slechts een beperkte beschermingsomvang heeft, omdat veel kenmerken al in het vormgevingserfgoed voorkwamen. De voorzieningenrechter stelt voorop dat de beschermingsomvang van een model mede wordt bepaald door de afstand tot eerdere modellen. Een model dat verschillende bekende elementen uit oudere modellen overneemt, kan daarom een beperktere beschermingsomvang hebben. De geïnformeerde gebruiker zal bovendien meer gewicht toekennen aan elementen die afwijken van het vormgevingserfgoed dan aan reeds bekende elementen. Tegelijkertijd betekent het voorkomen van een afzonderlijk element in het vormgevingserfgoed niet dat de combinatie waarin dat element is opgenomen geen bijdrage meer kan leveren aan het eigen karakter van het model als geheel.

De voorzieningenrechter beoordeelt vervolgens per door Hartje ingeroepen vormgevingselement in hoeverre dit reeds in het vormgevingserfgoed voorkomt. Zo komen parallel lopende zit- en balhoofdbuizen volgens de rechter zo veelvuldig voor dat zij niet bijdragen aan de beschermingsomvang. Ook onder meer de diagonale onderbuis, driehoekige balhoofdopening en brede balhoofdbuis zijn al uit eerdere ontwerpen bekend en leggen daarom weinig gewicht in de schaal. Daartegenover staan elementen die juist sterker bijdragen aan het eigen karakter, zoals de brede, vlakke en gesloten frame-elementen en de afgeronde rechthoekige ruimte tussen onderbuis en zitbuis. Juist op verschillende van deze onderscheidende punten wijkt de AGO Compact Performance volgens de voorzieningenrechter voldoende af. Alle elementen in onderlinge samenhang bezien, vloeien de overeenkomsten tussen beide fietsen volgens de voorzieningenrechter in belangrijke mate voort uit het gebruik van elementen uit het vormgevingserfgoed. De AGO Compact Performance wekt daarom bij de geïnformeerde gebruiker een andere algemene indruk, zodat geen sprake is van modelinbreuk. Ook de auteursrechtelijke vorderingen worden afgewezen. De voorzieningenrechter laat in het midden of de QiO Compact auteursrechtelijk beschermd is, omdat de creatieve keuzes van de makers volgens hem niet herkenbaar zijn overgenomen in de AGO Compact Performance. Daarbij verwijst hij naar de eerder gemaakte modelrechtelijke vergelijking. Hartje wordt veroordeeld in de proceskosten.

4.21 De voorzieningenrechter oordeelt hierover als volgt. Zoals hierboven reeds is vermeld in r.o. 4.10, kan de bescherm ingsomvang van een model worden beperkt omdat het diverse bekende elementen uit verschillende oudere modellen heeft overgenomen. Dat wil echter nietzeggen dat, zodra een element voorkomt in het vormgevingserfgoed, het geheel geen bijdrage meer kan leveren aan het eigen karakter (en dus de bescherm ingsomvang) van het model. Wel zal een geïnformeerde gebruiker bij het vergelijken van de algemene indruk van het model met een nieuwer voortbrengsel meer waarde hechten aan elementen die afwijken van het vormgevingserfgoed dan elementen die uit het vormgevingserfgoed zijn overgenomen.