Artikel geschreven door Michelle van Dalen, Clairfort Advocaten.
Mag je een kleur claimen? Over kleuren en de merkenrechtelijke bescherming ervan.
19 augustus 2026, Michelle van Dalen.
Recent spande de Amerikaanse winkelketen 7-Eleven een rechtszaak aan tegen Nike vanwege vermeende merkinbreuk. Volgens 7-Eleven maakt Nike met een nieuwe sneaker gebruik van de kenmerkende groen-oranje-rode kleurcombinatie die consumenten al jarenlang met haar winkels associëren. Daarmee zou Nike inbreuk maken op de merkrechten van 7-Eleven, dat in Europa en de Verenigde Staten merkregistraties voor deze kleurcombinatie heeft. Of werkelijk sprake is van merkinbreuk moet nog worden beoordeeld. De zaak werpt in ieder geval weer even licht op een interessant IE-rechtelijk onderwerp, namelijk de IE-rechtelijke bescherming van kleuren. Kleuren en kleurencombinaties kunnen namelijk onder strenge voorwaarden als merk worden beschermd.
In deze blog schetsen we een globaal beeld van de merkenrechtelijke bescherming van kleur.
Een kleur als merk
Een kleurmerk bestaat uit één kleur of een combinatie van kleuren. Kleurmerken beperken de mogelijkheden van derden daardoor sterker dan andere soorten merken, zoals woorden en logo’s. Woorden en logo’s zijn in in vrijwel onbeperkte varianten te bedenken, waardoor andere partijen na registratie van een merk nog veel andere tekens vrij kunnen gebruiken. Het aantal kleuren dat door het menselijk oog kan worden waargenomen is daarentegen beperkt. Als een kleur door een merkregistratie wordt gemonopoliseerd, blijven er dus veel minder kleuren over die nog door derden gebruikt kunnen worden. Daarom moet bij merkverlening en handhaving steeds een evenwicht worden gevonden tussen de belangen van de merkhouder, die heeft geïnvesteerd in de herkenbaarheid van zijn merk, en het algemeen belang bij het beschikbaar blijven van kleuren. Dit laatste geldt zeker als de kleuren bepaalde psychologische of esthetische voordelen hebben.
Vereisten voor een kleurmerk
Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft daarom getracht een evenwicht te vinden tussen deze belangen en in een aantal standaardarresten strenge voorwaarden voor kleurmerken uitgewerkt. Allereerst moet bij kleuren – net als bij ieder ander merk – sprake zijn van een “grafische voorstelling”. In het kader van de rechtszekerheid voor derden moet duidelijk, nauwkeurig, volledig, gemakkelijk toegankelijk, begrijpelijk, duurzaam en objectief kunnen worden vastgesteld waarvoor bescherming wordt aangevraagd. Geur kan daarmee niet als merk geregistreerd worden. Het is bijvoorbeeld lastig om derden aan de hand van een merkregistratie duidelijk te maken hoe een beschermde geur ruikt. Met kleuren gaat dit doorgaans gemakkelijker, omdat deze digitaal eenvoudig kunnen worden weergegeven. Een enkele beschrijving van de kleur of een kleurmonster is daarvoor echter doorgaans niet voldoende. Een internationaal erkende kleurcode zal vaak wel volstaan.
Onderscheidend vermogen van een kleurmerk
Verder moet het kleurmerk onderscheidend vermogen hebben; de kleur moet de zogenaamde “herkomstaanduidingsfunctie” kunnen vervullen. Mensen moeten met de kleur het ene product kunnen onderscheiden van het andere en aan de herkomst van een product kunnen koppelen. Volgens het Hof kan van kleuren vaak niet worden aangenomen dat zij de herkomst van een product aan de kleur aanduiden. Doorgaans wordt de kleur slechts als producteigenschap opgevat. Kleuren kunnen als ze in een bepaalde context gebruikt worden sneller als merk worden opgevat, vindt het Hof.
Inburgering van een kleurmerk
Deze overweging van het Hof heeft ertoe geleid dat kleuren meestal aantoonbaar “ingeburgerd” moeten zijn. Alleen dan komen zij voor bescherming in aanmerking. Dit betekent dat de merkhouder de kleur zodanig heeft gebruikt dat deze de herkomst van diens producten aanduidt. Het publiek moet de herkomst van de producten daadwerkelijk aan de kleur herkennen. Succesvolle kleurmerken zijn dus vaak het resultaat van jarenlang consequent gebruik en aanzienlijke marketinginvesteringen door merkhouders. Te denken valt aan de bekende gele kleur van Chocomel.
Voor kleurcombinaties gelden dezelfde vereisten als voor afzonderlijke kleuren. Ook een kleurcombinatie moet een teken kunnen vormen en onderscheidend vermogen hebben. Daarnaast moet deze vatbaar zijn voor grafische voorstelling. Voor kleurcombinaties geldt daarnaast een aanvullende voorwaarde. Bij de registratie moet duidelijk zijn hoe de kleuren met elkaar in verbinding staan. Het moet duidelijk zijn hoe de kleuren ten opzichte van elkaar zijn gerangschikt.
Meer info nodig over de bescherming van uw bedrijfskleur?
Een herkenbare kleur kan een belangrijk onderdeel zijn van de identiteit van uw onderneming. Om een kleur met het merkenrecht te beschermen is het raadzaam om de kleur met kleurcode te registreren en om bewijs te verzamelen dat consumenten een kleur in verbinding brengen met de onderneming.
