Het big tobacco moment: uitspraak tegen Meta en Google

Het big tobacco moment.

Zo wordt de uitspraak in Los Angeles van gistermiddag tegen Meta en Google omschreven.

Zij moeten miljoenen schadevergoeding betalen aan Lamey, een nu 20-jarige vrouw, die kampt met psychische klachten vanwege haar socialemediaverslaving.

Ook de tabaksindustrie ontkende lange tijd dat roken schadelijk was. Net als de tabaksindustrie hebben socialemediabedrijven hun platforms en apps zo ontworpen om gebruikers aan het infuus te houden.

Uit interne documenten blijkt dat Meta op de hoogte was van de gevaren. In interne communicatie zeggen Meta-medewerkers: "We zijn in wezen dealers... we veroorzaken Reward Deficit Disorder." In een YouTube-document stond: "Het doel is niet kijkers, het is verslaving van kijkers."

De uitspraak staat niet op zichzelf. Een dag eerder besliste een jury in New Mexico dat Meta 375 miljoen dollar moet betalen.

De eisers wijzen op verslavende werking van algoritmische aanbevelingen, oneindig scrollen, automatisch afspelen van video's en voortdurende dopamineshots in de vorm van likes.

Kaley bewees tegenover de jury dat zij schade heeft geleden en dat deze toerekenbaar is aan de socialemediabedrijven. Vanaf 6-jarige leeftijd begon ze YouTube te gebruiken, op 9-jarige leeftijd ging ze op Instagram. Gemiddeld bracht ze 16 uur per dag door op de app. Hierdoor kreeg ze onder meer suïcidale gevoelens en body dysmorphia.

Meta en Google zeiden dat haar klachten door een lastige thuissituatie werden veroorzaakt. Het bewijs: een filmpje van haar schreeuwende moeder. Kaley plaatste het, hoe ironisch, op sociale media.

De rechtszaak is er één in een lange reeks. Er zijn ruim 1.600 andere zaken aanhangig waarin vergelijkbare klachten zijn geformuleerd. In die zaken hoeft nu niet opnieuw bewezen te worden dat Meta en YouTube gebrekkig zijn.

Big tech dacht immuun te zijn voor dit soort zaken. Platforms zeiden geen boodschap te hebben aan de boodschap. De wetgever gaf ze gelijk en verschafte de bedrijven vergaande immuniteit.

Die bescherming was bedoeld om de vrijheid van meningsuiting te waarborgen. Bedrijven als Meta, Google, Snap en TikTok misbruiken die bescherming door hun producten verslavend te maken.

Met de uitspraken in Los Angeles en New Mexico wordt sociale media in een ander daglicht geplaatst. Geen zeepkisten voor de vrijheid van meningsuiting, maar gebrekkige, gevaarlijke producten.

We gaan deze zaken ook in Europa zien. Eerder oordeelde de Europese Commissie dat TikTok verslavend is; het ontwerp strijdig met de Digital Services Act. TikTok beoordeelde onvoldoende hoe infinite scroll, autoplay en push notifications de fysieke en mentale gezondheid van gebruikers kunnen schaden.

In Nederland kreeg Bits of Freedom gelijk van de rechter in een zaak tegen Meta. Socialemediabedrijven zullen meer en betere maatregelen moeten nemen om verslaving tegen te gaan. De schade die ze al hebben veroorzaakt nemen ze daarmee niet weg. En die loopt mogelijk in de miljarden.